Exodus overhandigt praktische gids voor kinderparticipatie aan JC Zaanstad
Op 1 juli overhandigde Exodusbestuurder Monique van Schaik, de eerste praktische gids ‘Aan de slag met kinderparticipatie in de PI’ aan Mark van Reeven, vestigingsdirecteur van Justitieel Complex Zaanstad. “De rol van het gevangenispersoneel bij kinderparticipatie mogen we geenszins onder-schatten. Juist het personeel handelt en beslist!”
De praktische gids is het resultaat van het Europese project Our Stories Matter, waarin Exodus en Expertisecentrum
K I N D gedurende drie jaar samenwerkten met het Netherlands Helsinki Committee, Justitieel Complex Zaanstad, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Children of Prisoners Europe (COPE) en EuroPris, om de stem te versterken van kinderen met een ouder in detentie. Monique van Schaik: “Dit moment markeert weliswaar het officiële einde van de samenwerking in het project Our Stories Matters, maar het is nog maar het begin van kinderparticipatie in de gevangenis.”
Praktische handvatten
De gids biedt praktische handvatten voor onder meer het management, het multidisciplinair overleg, de herstelconsulenten én de beveiligers om kinderparticipatie structureel te verankeren binnen het beleid en de dagelijkse praktijk van penitentiaire inrichtingen. Deze handvatten zijn gebaseerd op onderzoek, ervaringen uit de praktijk, en uiteraard op de inbreng van kinderen!
Aandacht, betrokkenheid en bereidheid
Kinderparticipatie vraagt niet om grote systeemveranderingen, maar om aandacht, betrokkenheid en bereidheid om écht naar kinderen te luisteren. Het handelen van het gevangenispersoneel heeft niet alleen invloed op de gedetineerde ouder, maar ook het welzijn op zijn of haar kinderen. Juist daarom is het belangrijk dat kinderparticipatie een vanzelfsprekend onderdeel van het werk wordt.
VN-Kinderrechtenverdrag
“We begonnen dit project vanuit een eenvoudige, maar belangrijke gedachte: kinderen hebben rechten”, vertelt Annelyn Smit, ervaringsdeskundige en projectmedewerker van ons Expertisecentrum K I N D. “Denk aan het recht op contact met beide ouders, het recht om niet uitgesloten te worden en in het bijzonder het recht om hun mening te geven over zaken die hen aangaan, en dat zij daarin dan ook serieus genomen dienen te worden, zoals vastgelegd in artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag. Toch zagen we in de praktijk dat dit binnen het gevangeniswezen nog niet vanzelfsprekend is. Daarom zijn we op zoek gegaan naar het antwoord op de vraag: hoe kunnen we kinderparticipatie op een betekenisvolle manier een plek geven binnen een omgeving waarin veiligheid vanzelfsprekend vooropstaat?”
Mooie kleur
Smit: “Het begint met bewustwording creëren bij professionals die met kinderen en ouders in aanraking komen. En dat gegeven zorgde voor mooie gesprekken met de medewerkers in deze inrichting. Er ontstonden gesprekken over het belang van veiligheid en hoe dan tegelijkertijd de stem van kinderen gehoord kan worden. En over het verschil tussen kindvriendelijkheid versus kinderparticipatie. Want kinderparticipatie gaat verder dan een mooie kleur op de muur. Het gaat erom dat er rekening wordt gehouden met de input die kinderen hebben over het gevangeniswezen.”
Geen luxe
“Kinderparticipatie gaat inderdaad veel verder dan kindvriendelijk zijn. Kinderparticipatie is geen luxe. Wanneer we daadwerkelijk luisteren naar kinderen, en hun inbreng vertalen naar beleid en praktijk, versterken we het hele gevangeniswezen”, beaamt bestuurder Monique van Schaik.
Dagelijkse praktijk weerbarstig
Van Schaik: “Sinds eind jaren negentig zien wel gelukkig steeds meer aandacht voor kindvriendelijke bezoekprogramma’s, zegt bestuurder Monique van Schaik. “Toch hebben we tijdens dit project ontdekt dat de dagelijkse praktijk weerbarstig is: échte kinderparticipatie – het actief luisteren naar het verhaal van het kind en daarmee binnen de gevangenis ook daadwerkelijk iets doen – nog geen uitgemaakte zaak. Een omgeving die onvoldoende aandacht heeft voor de stem en het perspectief van kinderen, kan hun welzijn en ontwikkeling belemmeren en het herstel van de band met de ouder in detentie verstoren.”
Geen extra taak
Winie Hanekamp, operationeel manager van ons Expertisecentrum K I N D komt tot de slotsom: “Kinderparticipatie is geen extra taak: kinderparticipatie draait om hoe je je werk doet, met de ouders en kinderen in beeld.’’
---