In Holland staat een huis ... ja ja
De komst van drie Exodusdeelnemers naar onze doorstroomwoningen op de Westerweg in Alkmaar zorgde vorig jaar voor veel ophef in de buurt: van berispende e-mailberichten over onveiligheid, ingegooide ruiten, graffiti, pamfletten, posters, NEE-protesten, betrokken politici, negatieve artikelen in regionale en lokale kranten tot enorme spandoeken. Daarenboven leidden beschikbare landelijke recidivecijfers en openbare jaarverslagen tot bezorgde buurtbewoners: er kwam een ‘boevenhotel’, criminelen kregen voorrang, kinderen zouden niet meer buiten kunnen spelen en alle voordeuren moesten op slot. “Medewerkers zijn meteen schouder aan schouder gaan staan.”
"Soms zit tevredenheid gewoon in acceptatie"
In gesprek met George
locatiemanager Exodushuis Alkmaar
“Onze drie doorstroomwoningen op de Westerweg vormden een fantastische locatie, maar ik zag wat de komst van onze deelnemers naar die woningen met de buurt deed.
Er was angst, frustratie, verontrusting, verontwaardiging en woede. Er waren veel vragen, zorgen en zelfs tranen. Voorafgaand aan het inhuizen, heb ik twee keer een gesprek gevoerd met de naaste buurtbewoners. Verder zei ik tijdens een-op-eengesprekken af en toe: ‘fiets anders even met me mee naar ons basishuis, anders blijf je volharden in je denkbeelden’. Ik had natuurlijk nagedacht over hoe ik zelf zou reageren op de komst van mensen die met justitie in aanraking zijn gekomen. En ik snapte hun weerstand wel. Het zou hypocriet zijn als ik zou zeggen dat ik niet begreep hoe en waarom zij ‘zo’ in de wedstrijd stonden.
Angst
Tegelijkertijd wist ik dat we in onze doorstroomwoningen nooit te maken hebben gehad met incidenten. Deelnemers doorlopen eerst een intensief begeleidingstraject in onze Exodushuizen voordat ze naar een doorstroomwoning mogen verhuizen. Daarbij belanden de écht grote boeven overigens niet bij ons. Hun angst was dus mijns inziens wel begrijpelijk, maar niet terecht.
Afvalputje
Op het moment dat het mij duidelijk werd dat allerlei omwonenden Exodus als het afval-putje van de zorg zagen, ben ik met hart en ziel in de bres gesprongen voor onze deelnemers en hun trajectbegeleiders. Medewerkers zijn meteen schouder aan schouder gaan staan. Ik kan inderdaad spijkerhard zijn en intussen ben ik beslist de minst geliefde man van de Westerweg, maar als het regent pak ik nu eenmaal een paraplu. Als er een probleem is, moet je het oplossen en als je er tien hebt, dan pak je ze vastberaden een voor een aan.
Acceptatie
Daarbij ben ik een controlfreak. Ik wil steeds het naadje van de kous weten en altijd een vinger in de pap hebben, maar wanneer je een situatie niet kunt wijzigen, heeft het geen zin om je zorgen te maken. Ik blijf waar mogelijk altijd positief en bovendien: soms zit tevredenheid ook gewoon in acceptatie. Dat geldt vooral voor mezelf, en wellicht voor de buurtbewoners. Bij onze deelnemers ligt dat wel iets genuanceerder: zij kunnen iets accepteren waarvan wij denken ‘dat moet je niet willen’. Gelukkig ben ik goed in het loslaten van dingen. Dat heb ik mezelf gaandeweg aangeleerd: wijsheid komt met de jaren.
‘Soms zit tevredenheid ook gewoon in acceptatie”
De goede zaak
We hebben heel veel informatie met de buurt gedeeld, maar in het begin konden we sommige mensen maar moeilijk overtuigen van de ‘goede zaak’. We hebben tijdens een buurtbijeenkomst geduldig uitgelegd wat we deelnemers met onze begeleidingstrajecten in feite bieden, we hebben onze forensische kennis gedeeld, we hebben verteld over onze huisregels en de camerabeveiliging én we hebben het tijdspad toegelicht.
Eensgezind
Met de professionele back-up van de gemeente, wooncorporatie Woonwaard en de politie, hebben we eensgezind uitgestraald dat we wel degelijk wisten dat de omwonenden tegen de komst van onze deelnemers waren, dat we hun bezwaren kenden, maar dat we er tegelijkertijd voor hén stonden (en staan). Je hoorde mensen denken ‘ja, maar als’ … Gelukkig klonk er ook genoeg tegengeluid. En dat hier bij ons geen zedendelinquenten wonen, haalde waarschijnlijk de angel uit de situatie.
‘Gelukkig klonk er ook genoeg tegengeluid’
Mooipraterij
We nemen hier geen onnodige risico’s, we liegen niet. Er zijn hier nooit tien vechtpartijen geweest. De enige ‘lichte overtreding’ die een deelnemer beging is dat hij zijn vriendin stiekem twee nachten bij hem liet slapen. Ik heb hem daarop direct aangesproken. We hebben duidelijk gedegen afwegingen gemaakt met betrekking tot de deelnemers die mogen doorstromen en mensen hoorden dat ons verhaal geen mooipraterij was.
‘Mensen hoorden dat ons verhaal geen mooipraterij is’
Kansloos
We geven deelnemers keer op keer nieuwe kansen. Als we daarin niet geloven, dan kunnen we ze beter acuut afschrijven, maar wat dan? Wat dan? Dan zouden we er trouwens geen geld en energie tegenaan gooien. Als dingen niet gemakkelijk gaan, geven we gemakkelijk anderen de schuld. Maar wat zegt dat over ons systeem? Kijk eens goed om je heen: we zien onze eigen landgenoten in rap tempo radicaliseren, mensen staan steeds vaker tegenover elkaar. Kies liever voor medeleven en medemenselijkheid, roep ik dan. En probeer niet altijd alles op slag voor een ander op te lossen. Aan het einde van de dag willen we mensen immers kansen bieden, niet kansloos maken.”
---
In gesprek met Richard
forensisch trajectbegeleider
“Ik ben er niet om hen te straffen”
“Forensisch begeleiden is maatwerk, en ik denk graag mee met onze deelnemers. Wat heb je nodig om geen delict meer te plegen? Wat zou je willen in het leven en wat is haalbaar? Ik ben een realist. Ik wil niemand blij maken met een dode mus, maar mensen kunnen leren van hun ervaringen. Ik zie mezelf als sociaal en zeer bevlogen. Mijn collega’s hebben vrijwel allemaal diezelfde gedrevenheid. Mensen kunnen immers veranderen, dingen liggen niet vast. Wanneer we voor een deelnemer ogenschijnlijk ‘alles geprobeerd hebben’, is er altijd wel iemand in ons team die tóch nog een andere mogelijkheid ziet en met een plan op de proppen komt.
Hart
Wel zeg ik tegen alle deelnemers die snel geïrriteerd en boos worden: blijf op je handen zitten. Druk met je handen in de stoel, duw die spanning weg. Dat werkt! Deelnemers horen van anderen dat ze rustiger overkomen en goed nadenken voordat ze iets zomaar zeggen. Ik raad hen ook altijd aan om hun hart te volgen: follow your heart. Luister naar je hart, dat weet heel goed hoe de zaak in elkaar zit. Volg je geweten en volg je droom. Na alle ellende komt er tenslotte een punt waarop je weer een nieuw bestaan kunt opbouwen.
Tunnel
Detentie is een soort tunnel, maar aan het einde is er voor iedereen een wit lichtje zichtbaar. Bij Exodus bekijken we samen wat weer mogelijk is. Middels een nulmeting bij aanvang en via allerlei actieplannen gaan we op zoek naar zelfredzaamheid; een groter netwerk, een stabiele baan en een zelfstandige woning.
Wieg
Niemand wordt als crimineel geboren. Van deelnemers wil ik dus weten waar zijn of haar wieg stond en of iemand mentaal beschikbare ouders had. Kreeg iemand de juiste aandacht of vooral klappen? Onze deelnemers hebben uiteraard iets naars uitgespookt, maar wanneer zij bij ons belanden, hebben zij hun straf al uitgezeten. Ik ben er niet om hen te straffen. Wel kijk ik met een forensisch scherpe blik naar hun toekomst.
‘Niemand wordt als crimineel geboren’
Huisje boompje beestje
Het liefst willen ze allemaal huisje, boompje, beestje, maar ze lopen op een dunne, beladen lijn waardoor ze al snel naar rechts of links kunnen vallen. Met een beetje zijwind of bij harde tegenwind kunnen ze natuurlijk net de verkeerde kant op tuimelen.
‘Ik kijk met een forensisch scherpe blik naar hun toekomst’
Boodschap
Laatst benadrukte een van de deelnemers onverwachts mijn rol: ‘ik ben blij dat jij mijn begeleider bent, zonder jou had ik het niet gered’. Dat is natuurlijk fijn om te horen, maar ik vind mijn baan sowieso bijzonder. Ik heb lange tijd binnen jeugdbescherming en justitie gewerkt, maar Exodus is een zelfstandige stichting met een eigen methodiek. Wij geven mensen écht een tweede, derde of vierde kans. Die nieuwe kans is onze bood-schap: je mag er zijn. Je mag bestaan. Je doet ertoe.
Voorbeeldfunctie
We geven onze deelnemers niet op. We geven ze niet op omdat we niet willen dat zij opgeven. Als wij hen opgeven; wat is hun motivatie dan nog? Begeleiders hebben een voorbeeldfunctie. Ik heb ook heel veel fouten gemaakt in mijn leven. Fouten maken mag. Je valt, maar je staat wel weer op en gaat door. Desnoods tegen de stroom in.
‘Wij geven onze deelnemers niet op’
Westerweg
Bij de komst van onze deelnemers naar de doorstroomwoningen op de Westerweg, waren sommige buurtbewoners bijvoorbeeld erg ‘anti’: ze waren bang dat hun koopwoningen in waarde zouden dalen. Een paar bewoners hadden zelfs borden in hun tuinen geplaatst met teksten over hoge recidivecijfers. Onbekend maakt echt onbemind. Nu we een klein jaartje verder zijn, hebben de deelnemers een kaartje in de bus gekregen met de woorden ‘welkom in de buurt’. Sterker nog, tijdens de laatste evaluatie met omwonenden, kwam er een ‘klacht’ op tafel dat onze deelnemers in de buurt ‘niet zichtbaar zijn’. Dat komt doordat onze deelnemers fulltime werken en geen herrie maken. Daar selecteren wij hen onder meer op. Het zijn hele mooie studio’s, dus als iemand daar mag wonen, dan heeft hij of zij die plek ook echt verdiend.
Beschermvest
De mens is een bijzonder wezen; we zijn veelal vooringenomen wanneer we iemand niet kennen. Zelfs als hulpverlener heb ik daarmee geworsteld; iedereen heeft eigen struggles. Ook ik heb in mijn leven moet vechten tegen vooroordelen, ook ik ben wel eens afgewezen. Inmiddels heb ik geleerd om te luisteren naar de ander. Om door te vragen, een hengeltje uit te gooien, en rustig af te wachten welke noden achter een stroom woorden liggen. Onze deelnemers dragen namelijk een beschermvest; ze laten niet zo snel ‘naar binnen kijken’. De ervaring leert dat het even kan duren voordat je op het punt bent waar je écht wilt zijn.”
---
In gesprek met Mehmet
Exodusdeelnemer
“Exodus is de goede deur naar een nieuwe kans”
Na een intensief begeleidingstraject van acht maanden in een Exodushuis, woont deelnemer Mehmet al zo’n zes maanden in een doorstroomwoning op de Westerweg. “Het leven draait om doorgaan, moedig volhouden. Leren begint bij je geboorte en gaat door tot aan de dood.”
“Ik heb een sterk karakter, en dacht altijd dat ik alles in het leven zelf kon oplossen. De rechter legde mij helaas een voorwaardelijke straf op. Gelukkig heb ik nooit in de gevangenis gezeten. Wel ben ik in de winter minstens vier maanden dakloos geweest.
Auto
Ik vroeg ondersteuning aan allerlei instanties, maar geen van hen reikte me toen de hand. Ik werk als procesoperator in een koffiefabriek, heb al meer dan vier jaar een vaste baan, maar ondertussen sliep ik wel in mijn auto. Inmiddels weet ik dat ieder mens soms steun nodig heeft en die hulp kreeg ik uiteindelijk bij Exodus.
Kort en duidelijk
Toen ik hier terechtkwam, leerde ik al snel van mijn trajectbegeleider hoe belangrijk het is om goed te communiceren met andere mensen, zeker wanneer je in een ongewilde situatie belandt. Wanneer ik nu bijvoorbeeld boosheid voel of de neiging krijg om agressief te reageren, weet ik hoe ik rustig kan blijven, en hoe ik kort en duidelijk kan reageren.
Stempel
In het begin reageerden de buurtbewoners wantrouwend op onze komst, maar ik herinner me nu eigenlijk alleen nog een klacht van een paar maanden geleden over het te kort afknippen van een paar struiken. Verder zijn er geen gekke dingen gebeurd. Momenteel heb ik gewoon goede contacten met de buren. Zij hebben geen last van mij en ik niet van hen. Ik vind het jammer dat mensen oordelen zonder te weten wat je hebt meegemaakt, maar je krijgt al snel de stempel van crimineel. Dat ben ik niet, dus ik hoop altijd dat mensen me willen leren kennen en dan vanzelf inzien dat ik netjes en zorgzaam ben, en niet gevaarlijk of slecht.
Gewenst
Van de trajectbegeleiders heb ik nooit negatieve reacties gekregen; bij hen heb ik juist het gevoel dat ik gewenst ben. Voor mij is Exodus de goede deur naar een nieuwe kans. Ik heb een mooie dochter voor wie ik graag wil zorgen en binnenkort wijst de gemeente mij waarschijnlijk zelfs een huurwoning toe. Zo krijg ik de kans om een nieuw leven op te bouwen. Hoe? Door te bidden, door zelf een goed mens te zijn. Dat begint binnenin je hart.”
---